การใช้ไตรโคเดอร์มาในการคลุกเมล็ดพืชผัก
การใช้ไตรโคเดอร์มาในการคลุกเมล็ดพืชผัก
การใช้ไตรโคเดอร์มาในการคลุกเมล็ดพืชผัก
เมล็ดพันธุ์ หรือส่วนขยายพันธุ์ เป็นส่วนสำคัญที่จะต้องมีการคัดเลือกเพื่อนำมาเพาะปลูก โดยโรคที่เป็นปัญหาส่วนมากมักเกิดจากเมล็ดพันธุ์ เนื่องจากในปัจจุบันพื้นที่ในการเพาะปลูกลดลง การปลูกซ้ำที่ การใช้สารเคมีและปุ๋ยเคมี เช่น ยูเรีย และแอมโมเนียมซัลเฟตเป็นจำนวนมาก จึงทำให้เกิดการสะสมตัวของเชื้อโรคในดิน ซึ่งโรคที่เป็นปัญหา และอุปสรรคในการปลูกพืชผักหลายชนิด โดยหากมีการใช้สารเคมีและปุ๋ยเคมีมากเกินความจำเป็นจะทำให้เซลล์ของลำต้นในระยะกล้าหรือต้นอ่อน ผิวบาง อวบ ง่ายต่อการเข้า ทำลายของเชื้อรา Pythium sp. ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคเน่าคอดิน
โรคเน่าระดับดิน หรือโรคเน่าคอดิน (damping-off)
โรคเน่าระดับดิน หรือโรคเน่าคอดิน เกิดจากเชื้อรา Pyhium aphanidermatum เป็นโรคที่สามารถเข้าทำลายได้ตั้งแต่เริ่มเพาะปลูกมีผลทำให้เมล็ด หรือ ต้นกล้าไม่งอก รากต้นอ่อนถูกเข้าทำลายทันที ทำให้ไม่มีใบเลี้ยงออกมา เมื่อต้นกล้าที่เกิดโรคโผล่พ้นดิน บริเวณโคนต้นกล้าที่อยู่ระดับดินจะเกิดแผลจุดฉ่ำน้ำ แล้วขยายเป็นรอยช้ำสีน้ำตาล จากนั้นจะยุบตัวลง ทำให้ต้นล้มหักพับในขณะที่ยอดยังเขียวอยู่ ต่อมาจะเฉาและ แห้งตาย โดยเชื้อโรคที่อาศัยอยู่ในดิน สามารถดำรงชีวิตได้โดยปราศจาก พืชอาศัย จะเข้าทำลายพืชได้ทั้งก่อนงอก (pre-emergence damping-off) และหลังจากพืชเจริญโผล่พ้นดินแล้ว (post-emergence damping-off) และยังมีผลทำให้อัตราการงอกของเมล็ดลดลง กล้าไม่เจริญเติบโต และตายในที่สุด ดังนั้นการคลุกเมล็ดจึงเป็นวิธีการป้องกันการเข้าทำลายเชื้อสาเหตุโรคพืชที่สำคัญก่อนการปลูกพืช นอกจากนี้ยังช่วยส่งเสริมการเจริญ เติบโตของพืช และลดกิจกรรมของเชื้อก่อโรคบริเวณรอบรากพืชได้อีกด้วย
การคลุกเมล็ดพันธุ์
การคลุกเมล็ดพันธุ์ก่อนปลูกด้วยเชื้อราที่มีประโยชน์ต่อพืช เป็นวิธีหนึ่งที่ใช้สำหรับป้องกันโรคที่ติดมากับเมล็ดพันธุ์ หรือเชื้อราในดินที่จะเข้าทำลายพืชตั้งแต่เริ่มเพาะปลูก ซึ่งมีคุณสมบัติในการควบคุมโรคพืชได้อย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะเชื้อราสาเหตุโรคพืชที่อยู่ในดินและบนเมล็ดพืช ช่วยเพิ่มการเจริญเติบโตของพืช เพิ่มอัตราการงอกของเมล็ด โดยเชื้อราปฏิปักษ์จะสร้างเส้นใย และผลิตโคนิเดีย (Conidia) หรือสปอร์ เพื่อเข้าทำลายเชื้อราสาเหตุโรคพืช แย่งอาหารรวมถึงการปล่อยเอนไซม์หรือสารปฏิชีวนะเพื่อทำลายและกินเชื้อราเป็นอาหาร นอกจากนี้ยังสามารถชักนำให้ต้นพืชสร้างภูมิคุ้มกันในการเกิดโรคพืชต่างๆ ได้ดี
การทำงานของเชื้อราไตรโคเดอร์มาหลังคลุกเมล็ด
- เข้าครอบครองพื้นที่รอบรากพืช เข้าสู่รากพืชได้อย่างรวดเร็ว สร้างส่วนขยายพันธุ์ได้จำนวนมาก และสามารถทนทานต่อสารเคมีในดิน ทำให้สามารถเข้าทำลายเชื้อราสาเหตุโรคพืชได้ดี
- ช่วยเพิ่มความหนาแน่นของราก โดยจะช่วยกระตุ้นทำให้รากมีการเจริญเติบโตและพัฒนาที่เพิ่มขึ้น ช่วยส่งผลในการย่อยสลายและดูดซึมธาตุอาหาร
- ชักนำให้พืชเกิดความต้านทานต่อเชื้อราสาเหตุโรค
- เพิ่มการสังเคราะห์แสง ซึ่งช่วยกระตุ้นการดูดซับธาตุอาหารจากระบบรากไปจนถึงระบบลำเลี้ยงภายในต้นได้เพิ่มมากขึ้น
- เพิ่มผลและคุณภาพของผลผลิตของพืช เนื่องจากพืชเจริญเติบโตได้โดยไม่มีสิ่งรบกวนจึงส่งผลให้ผลผลิตที่ได้สูงขึ้นตามมา
วิธีการคลุกเมล็ด
นำภาชนะสำหรับใส่เมล็ดพืช 1 กิโลกรัม จากนั้นผสมไตร-แท๊บ (เชื้อราไตรโคเดอร์มา แอสเพอร์เรียลลัม (Trichoderma asperellum สายพันธุ์ NST-009)
1.แช่เมล็ด : ใช้ไตร-แท๊บ อัตรา 3-5 กรัม ต่อน้ำ 1 ลิตร
2.คลุกเมล็ด : ใช้ไตร-แท๊บ อัตรา 50-100 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร
คำแนะนำ การใช้ไตร-แท๊บ ให้เห็นผลและมีประสิทธิภาพสูงสุด ควรใช้ตามอัตราแนะนำ และใช้อย่างสม่ำเสมอ
หรือผสมสารจับใบ เบนดิกซ์ หรือ เมอร์ริตกรีน อัตรา 5 ซีซี ต่อน้ำ 20 ลิตร เพื่อช่วยให้ผงเชื้อราจับติดเมล็ดได้ดีขึ้น จากนั้นคลุกเคล้าให้เข้ากัน แล้วนำเมล็ดที่คลุกเชื้อไปเพาะในพีทมอสหรือวัสดุเตรียมปลูกได้เลย
คำแนะนำในการใช้ไตรโคเดอร์มา
- สภาพแวดล้อมต้องมีความชื้นเหมาะสม อยู่ที่ประมาณ 60% ขึ้นไป
- ควรใช้ในช่วงเช้าหรือเย็น หลีกเลี่ยงช่วงกลางวันเนื่องจากมีอากาศร้อน แสงแดดจัด อาจทำให้เชื้อตาย และประสิทธิภาพลดลง
- ควรหลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีในช่วง 7 วันก่อน หรือหลังการหว่านเชื้อที่ผสมแล้วลงดิน
- ควรมีการปรับปรุงดินด้วยอินทรียวัตถุ
- pH ของดินควรอยู่ในช่วง 5.5 - 6.5 จึงเหมาะสม
ประโยชน์การคลุกเมล็ด
1. ช่วยลดโรคระบาดหลังการเก็บเกี่ยว ป้องกันการเข้าทำลายของเชื้อโรคที่ติดมากับเมล็ด
- สามารถเข้าครอบครองรอบรากพืชได้รวดเร็ว เมื่อเมล็ดงอกจึงสามารถช่วยเสริมสร้างให้พืชเจริญเติบโตและ ช่วยให้มีเปอร์เซ็นต์การงอกของต้นกล้าเพิ่มขึ้น
- เพิ่มความหนาแน่นราก ส่งเสริมการเจริญเติบโตของราก เพิ่มจำนวนราก ทำให้รากหาอาหารมาเลี้ยงลำต้นได้มากขึ้น จึงทำให้พืชมีการเจริญเติบโตดีแข็งแรงสมบูรณ์
- ส่งเสริมด้านการดูดซับธาตุอาหาร ทำให้การใช้ปุ๋ยเกิดประสิทธิภาพสูงสุด ช่วยย่อยสลายให้ปุ๋ยอยู่ในรูปพืชนำไปใช้ได้ และลดการสูญเสียธาตุอาหารไปตามธรรมชาติ
- ช่วยเพิ่มความต้านทานโรคของพืช ชักนำให้พืชเกิดความต้านทานโรคขึ้นภายในต้นและลดกิจกรรมของเชื้อก่อโรคบริเวณรอบรากพืช เมื่อพืชมีระบบรากดีเจริญเติบโตดี แข็งแรง จึงต้านทานโรคได้ดีขึ้น
เอกสารอ้างอิง
- หนังสือ ชื่อเรื่อง ไตรโคเดอร์มา : เชื้อราปฏิปักษ์ควบคุมโรคพืช Trichoderma : antagonistic fungus for plant disease control / จิระเดช แจ่มสว่าง.
- กรมวิชาการเกษตร
- https://www.greennet.or.th
- https://home.kku.ac.th/
- https://www.saranukromthai.or.th
- หน่วยวิจัยโรคพืช และศาสตร์สัมพันธ์ ศูนย์ปฏิบัติการวิจัย และโรงเรือนปลูกทดลอง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน/ นวลวรรณ ฟ้ารุ่งสาง และญาณี มั่นอ้น DAN EGEL.
- Damping-off of Vegetables.
- Vegetable Crops Hotline A newsletter for commercial Vegetable growers prepared by the Purdue University Cooperative Extension Service.APRIL 8, 2020 - INCLUDED IN ISSUE: 671.
- P. Keinath, W. M. Wintermantel, and T. A. Zitter. Pythium damping off and root-rot. In book: Compendium of Cucurbit Diseases and Pests (pp.48-50)Edition: 2ndChapter: Pythium damping off and root-rotPublisher: American Phytopathological SocietyEditors: July 2017
05 กันยายน 2567
ผู้ชม 2069 ครั้ง