โรคขอบใบแห้งในข้าว ภัยเงียบที่ชาวนาต้องระวัง

โรคขอบใบแห้งในข้าว ภัยเงียบที่ชาวนาต้องระวัง

ในช่วงฤดูฝน โดยเฉพาะเดือนกรกฎาคมที่มีฝนตกต่อเนื่อง ความชื้นสูง ลมแรง และบางพื้นที่มีน้ำขังในนา เป็นช่วงที่ชาวนาควรเฝ้าระวัง โรคขอบใบแห้งในข้าว อย่างใกล้ชิด เพราะเป็นโรคสำคัญที่สามารถทำให้ต้นข้าวอ่อนแอ ใบแห้ง การสังเคราะห์แสงลดลง และส่งผลกระทบต่อการแตกกอ การออกรวง และผลผลิตโดยรวมได้

โรคขอบใบแห้งในข้าวเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Xanthomonas oryzae pv. oryzae

อาการ โรคนี้เป็นได้ตั้งแต่ระยะกล้า แตกกอ จนถึงฺ ออกรวง ต้นกล้าก่อนนำไปปักดำจะมีจุดเล็กๆ ลักษณะช้ำที่ขอบใบของใบล่าง ต่อมาประมาณ 7-10 วัน จุดช้ำนี้จะขยายกลายเป็นทางสีเหลืองยาวตามใบข้าว ใบที่เป็นโรคจะแห้งเร็ว และสีเขียวจะจางลงเป็นสีเทาๆ อาการในระยะปักดำจะแสดงหลังปักดำแล้วหนึ่งเดือนถึงเดือนครึ่ง ใบที่เป็นโรคขอบใบมีรอยขีดช้ำ ต่อมาจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ที่แผลมีหยดน้ำสีครีมคล้ายยางสนกลม ๆ ขนาดเล็กเท่าหัวเข็มหมุด ต่อมาจะกลายเป็นสีน้ำตาลและหลุดไปตาม น้ำหรือฝน ซึ่งจะทำให้โรคสามารถระบาดต่อไปได้ แผลจะขยายไปตามความยาวของใบ บางครั้งขยายเข้าไปข้างในตามความกว้างของใบ ขอบแผลมีลักษณะเป็นขอบลายหยัก แผลนี้เมื่อนานไปจะเปลี่ยนเป็นสีเทา ใบที่เป็นโรค ขอบใบจะแห้งและม้วนตามความยาว ในกรณีที่ต้นข้าวมีความอ่อนแอต่อโรคและเชื้อโรคมีปริมาณมาก จะทำให้ท่อน้ำท่ออาหารอุดตัน ต้นข้าวจะเหี่ยวเฉาและแห้งตายทั้งต้นโดยรวดเร็ว เรียกอาการของโรคนี้ว่า ครีเสก (kresek)

การแพร่ระบาด เชื้อสาเหตุโรคสามารถแพร่ไปกับน้ำ ในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง และสภาพที่มีฝนตก ลมพัดแรง จะช่วยให้โรคแพร่ระบาดอย่างกว้างขวางรวดเร็ว

การป้องกันกำจัด
1. หมั่นสำรวจแปลงหลังฝนตกหนัก ลมแรง หรือหลังมีน้ำหลาก
2. ใช้พันธุ์ข้าวที่ต้านทาน เช่น พันธุ์สุพรรณบุรี 60 สุพรรณบุรี 90 สุพรรณบุรี 1 สุพรรณบุรี 2 กข7 และ กข23
3. ไม่ควรระบายน้ำจากแปลงที่เป็นโรคไปสู่แปลงอื่น
4. ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนอย่างเหมาะสม ไม่เร่งใบจนต้นข้าวอ่อนแอ
5. ฉีดพ่น เจน-แบค อัตรา 1 กิโลกรัมต่อไร่ เพื่อป้องกันโรคทุกๆ 7-10 วัน เมื่อพบการระบาดของโรคพ่นทุก 3-5 วัน ควรฉีดพ่นช่วงเย็น อากาศไม่ร้อน มีความชื้น 60-70 % ฉีดพ่นได้ทุกระยะการเจริญเติบโต ตั้งแต่แตกกอจนถึงระยะเก็บเกี่ยว
6. ใช้ชีวภัณฑ์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงการระบาดของโรค

ขอบคุณข้อมูล: กรมการข้าว, กรมวิชาการเกษตร